Wat het moederschap mij "opnieuw" leerde over hechting

Voordat ik moeder werd, werkte ik al jaren met hechting. In mijn praktijk begeleid ik mensen die worstelen met de gevolgen van onveilige hechting: moeite met grenzen aangeven, de angst om verlaten te worden, het gevoel altijd voor anderen te moeten zorgen, of juist moeite om iemand echt dichtbij te laten komen. Ik heb boeken gelezen, wetenschappelijk onderzoek bestudeerd en talloze cliënten begeleid die langzaam ontdekten hoe hun eerste relaties nog altijd doorwerkten in het hier en nu. Ergens dacht ik (al was het misschien onbewust) dat die kennis me ook zou helpen als ik zelf moeder zou worden. Niet omdat ik dacht dat ik de perfecte moeder zou zijn. Maar ik dacht wel dat ik meer vertrouwen zou voelen. Dat ik signalen makkelijker zou herkennen. Dat ik beter zou weten wat mijn zoon nodig had. Dat ik minder zou twijfelen. In de praktijk bleek het niet écht zo te werken.

Sinds de geboorte van onze zoon heb ik me waarschijnlijk vaker afgevraagd of ik het wel goed doe dan in de jaren daarvoor bij elkaar.

Hecht hij zich wel veilig? Pak ik hem snel genoeg op? Wordt hij niet te afhankelijk als ik hem troost? Of juist onveilig gehecht als ik hem een paar minuten laat huilen terwijl ik even naar de wc moet? Is het erg dat hij vooral bij mij wil zijn? Doe ik hem tekort als hij straks drie dagen naar de opvang gaat? Heeft hij genoeg tummy time, ook al vindt hij het verschrikkelijk? Moet ik proberen de voedingen meer te spreiden of juist volledig zijn behoefte volgen?

Ik kan er soms bijna om lachen hoeveel vragen er door mijn hoofd gaan op een gemiddelde dag. En misschien herkennen meer moeders dit wel. Dat je brein voortdurend op zoek is naar bevestiging dat je het goed doet. Ik merk dat mijn therapeutische kennis me soms juist onrustiger maakt. Omdat ik weet dat de relatie met een primaire verzorger van enorme invloed kan zijn. En juist daarom voelde ik in de eerste maanden een enorme verantwoordelijkheid. Alsof ieder moment ertoe deed en alsof één verkeerde keuze grote gevolgen kon hebben. Alsof ik voortdurend "aan" moest staan. Soms verlang ik bijna terug naar een wereld waarin ik niet wist hoeveel invloed de eerste jaren kunnen hebben. Kennis kan je soms ook de illusie kan geven dat alles van jou afhangt.

De eerste maanden van het moederschap zijn prachtig, maar ik vind ze ook intens. Borstvoeding geven betekent dat mijn lichaam bijna continu beschikbaar is. Iedere nacht en alle voedingen. Ik heb dagen gehad waarop ik me afvroeg wanneer ik voor het laatst langer dan twee uur achter elkaar had geslapen. Er waren momenten waarop ik me schuldig voelde omdat ik het zwaar vond, terwijl ik zó dankbaar ben dat hij er is. Dat schuldgevoel vond ik misschien nog wel het moeilijkst. Alsof het moederschap alleen maar mooi zou mogen zijn en dat je, wanneer je gespecialiseerd bent in hechting, altijd geduldig, afgestemd en kalm zou moeten reageren. Ik probeer te leren wat ik mijn cliënten al jaren vertel: (mijn hoofd weet het eigenlijk al, maar mijn lichaam is nog niet helemaal overtuigd) namelijk dat liefde en uitputting ook in het moederschap naast elkaar mogen bestaan en perfectie niet bestaat.

Want juist in die eerste maanden ervaar ik dat mijn eigen boodschap dieper mag landen. Veilige hechting ontstaat niet doordat een ouder altijd perfect afgestemd is. Dat zou ook helemaal niet kunnen. Geen enkele ouder begrijpt zijn kind altijd direct. Geen enkele ouder voelt zich altijd uitgerust, geduldig of volledig aanwezig. We missen signalen. We gokken soms verkeerd waarom een baby huilt. We raken zelf overprikkeld. We hebben slechte nachten. We zijn soms kortaf tegen onze partner. We twijfelen. Dat is niet het probleem. Het verschil zit hem in iets anders. In het steeds weer terugkeren naar verbinding. In het vermogen om opnieuw af te stemmen. Om beschikbaar te zijn, ook nadat het even niet lukte.

Het haalt de druk van perfectie af. Het zegt niet dat fouten geen gevolgen hebben. Maar wel dat relaties veerkrachtig zijn. Dat liefde niet afhangt van één huilbui, één moeilijke dag of één moment waarop je het even niet weet. Misschien moest ik dat zelf wel opnieuw leren. Ik merk namelijk hoe makkelijk mijn eigen zenuwstelsel in een soort alarmstand schiet als mijn eigen kind opeens anders drinkt, een paar dagen onrustiger slaapt of een tijdje alleen maar huilt. Als hij ineens overstuur is en ik niet begrijp waarom. Mijn eerste neiging is vaak om te denken: Wat doe ik verkeerd? Terwijl ik mijn cliënten juist zo vaak help om die vraag te vervangen door een andere. Wat gebeurt er hier? Dat zijn twee totaal verschillende vragen. De eerste gaat uit van falen. De tweede van nieuwsgierigheid. En misschien is dat wel één van de grootste lessen die mijn zoon mij tot nu toe heeft geleerd. Dat nieuwsgierigheid veel helpender is dan perfectie. Dat ik niet alles hoef te weten. Dat ik mag zoeken, mag twijfelen, soms mag huilen omdat ik moe ben. Dat ik me zorgen mag maken over de opvang, terwijl ik tegelijkertijd weet dat veilige hechting niet in één gebouw woont en ook niet verdwijnt omdat iemand anders een paar dagen voor mijn zoon zorgt.

Ik mag zelf oefenen met het verleggen van mijn focus van het zijn van de perfecte moeder naar het zijn van een veilige haven. Iemand die beschikbaar is, die probeert te begrijpen, fouten durft te herstellen. Iemand bij wie gevoelens welkom zijn. Ik denk dat we allemaal verlangen naar deze aanwezigheid in onze relaties, niet naar perfectie. Een plek waar we onszelf mogen zijn. Waar onze emoties niet te veel zijn en we niet hoeven te presteren om liefde of aandacht te verdienen. Een aanwezigheid waarin we thuis kunnen komen in onszelf. Dat is uiteindelijk ook waar mijn werk over gaat.

Het moederschap leert me opnieuw meer over hechting. Niet in 'hoofd' kennis, maar in de ervaring hoe kwetsbaar én hoe ongelooflijk veerkrachtig menselijke verbinding eigenlijk is. Ik hoop niet dat mijn zoon later terugkijkt op een moeder die alles goed deed. Die moeder bestaat niet. Ik hoop dat hij iemand ziet die hém zag. Iemand die nieuwsgierig bleef, die verantwoordelijkheid nam als ze iets miste. Een moeder die hem liet voelen dat hij welkom was met alles wat hij meebracht.

En hopelijk is dat uiteindelijk precies waar veilige hechting begint.